IoT വികസന ടൂളുകളുടെ താരതമ്യം: ESP32 + MicroPython vs. ലോ-കോഡ് പ്ലാറ്റ്ഫോം, ഏതാണ് നിങ്ങൾക്ക് ഏറ്റവും മികച്ച ചോയ്സ്?
2/19/2026
5 min read
```html\n
IoT വികസന ടൂളുകളുടെ താരതമ്യം: ESP32 + MicroPython vs. ലോ-കോഡ് പ്ലാറ്റ്ഫോം, ഏതാണ് നിങ്ങൾക്ക് ഏറ്റവും മികച്ച ചോയ്സ്?
\n\nഇന്റർനെറ്റ് ഓഫ് തിങ്സിൻ്റെ (IoT) ദ്രുതഗതിയിലുള്ള വികസനം എല്ലാ വ്യവസായങ്ങൾക്കും വലിയ അവസരങ്ങൾ നൽകുന്നു, സ്മാർട്ട് ഹോമുകൾ മുതൽ വ്യാവസായിക ഓട്ടോമേഷൻ വരെ IoT ആപ്ലിക്കേഷനുകൾ എല്ലായിടത്തുമുണ്ട്. എന്നിരുന്നാലും, IoT പ്രോജക്ടുകളുടെ വികസനം നിരവധി വെല്ലുവിളികൾ ഉയർത്തുന്നു, ഉദാഹരണത്തിന് ഹാർഡ്വെയർ തിരഞ്ഞെടുക്കൽ, സോഫ്റ്റ്വെയർ വികസനം, ഡാറ്റാ മാനേജ്മെൻ്റ്, സുരക്ഷ തുടങ്ങിയവ. ഈ വെല്ലുവിളികളെ നേരിടാൻ, ഡെവലപ്പർമാർക്ക് വ്യത്യസ്ത വികസന ടൂളുകളും പ്ലാറ്റ്ഫോമുകളും തിരഞ്ഞെടുക്കാം. ഈ ലേഖനത്തിൽ, രണ്ട് ജനപ്രിയ IoT വികസന രീതികളെ താരതമ്യം ചെയ്യുന്നു: ESP32, MicroPython എന്നിവ അടിസ്ഥാനമാക്കിയുള്ള DIY രീതിയും, ലോ-കോഡ് പ്ലാറ്റ്ഫോമുകളെ അടിസ്ഥാനമാക്കിയുള്ള എന്റർപ്രൈസ്-ഗ്രേഡ് സൊല്യൂഷനുകളും, നിങ്ങൾക്ക് ഏറ്റവും അനുയോജ്യമായത് തിരഞ്ഞെടുക്കാൻ ഇത് നിങ്ങളെ സഹായിക്കും.\n\n## 1. ESP32 + MicroPython: ഫ്ലെക്സിബിളായ DIY പരിഹാരം\n\nESP32 എന്നത് കുറഞ്ഞ ചിലവിൽ ലഭിക്കുന്ന, കുറഞ്ഞ ഊർജ്ജം ആവശ്യമുള്ള Wi-Fi, ബ്ലൂടൂത്ത് ഡ്യുവൽ-മോഡ് ചിപ്പാണ്. ഇതിന് ശക്തമായ പ്രോസസ്സിംഗ് ശേഷിയും ധാരാളം പെരിഫറൽ ഇൻ്റർഫേസുകളുമുണ്ട്. MicroPython എന്നത് Python പ്രോഗ്രാമിംഗ് ഭാഷയുടെ ലളിതമായ പതിപ്പാണ്, ഇത് മൈക്രോകൺട്രോളറുകൾക്കായി പ്രത്യേകം രൂപകൽപ്പന ചെയ്തിട്ടുള്ളതാണ്, പഠിക്കാൻ എളുപ്പമുള്ളതും ഉപയോഗിക്കാൻ സൗകര്യപ്രദവുമാണ്. ESP32-ഉം MicroPython-ഉം സംയോജിപ്പിച്ച് വിവിധ IoT ആപ്ലിക്കേഷനുകൾ വേഗത്തിൽ നിർമ്മിക്കാൻ കഴിയും.\n\n**Advantages:**\n\n* **ഉയർന്ന ഫ്ലെക്സിബിലിറ്റി:** പ്രോജക്റ്റ് ആവശ്യങ്ങൾക്കനുസരിച്ച് വ്യത്യസ്ത സെൻസറുകൾ, ആക്യുവേറ്ററുകൾ, മറ്റ് പെരിഫറൽ ഉപകരണങ്ങൾ എന്നിവ തിരഞ്ഞെടുത്ത് ഇഷ്ടമുള്ള രീതിയിൽ വികസിപ്പിക്കാൻ കഴിയും.\n* **കുറഞ്ഞ ചിലവ്:** ESP32 ചിപ്പിന് വില കുറവാണ്, MicroPython ഓപ്പൺ സോഴ്സായതിനാൽ അധികമായി പണം നൽകേണ്ടതില്ല.\n* **വികസിപ്പിക്കാൻ എളുപ്പം:** Python ഭാഷ പഠിക്കാനും ഉപയോഗിക്കാനും എളുപ്പമാണ്, ധാരാളം ഓപ്പൺ സോഴ്സ് ലൈബ്രറികളും കമ്മ്യൂണിറ്റി പിന്തുണയുമുണ്ട്.\n* **ഹാർഡ്വെയറിനെക്കുറിച്ച് ആഴത്തിലുള്ള ധാരണ:** ഹാർഡ്വെയർ നേരിട്ട് ഉപയോഗിക്കുന്നതിലൂടെ, IoT ഉപകരണങ്ങളുടെ അടിസ്ഥാന തത്വങ്ങൾ കൂടുതൽ ആഴത്തിൽ മനസ്സിലാക്കാൻ കഴിയും.\n* **ധാരാളം പഠന ഉറവിടങ്ങൾ:** GitHub-ലെ # 2 സെക്കൻഡ് വൈകുക time.sleep(2) ``` **ESP32 + MicroPython ഉപയോഗിച്ച് വികസിപ്പിക്കുന്നതിനുള്ള ഘട്ടങ്ങൾ:** 1. **ഹാർഡ്വെയർ തയ്യാറാക്കുക:** ESP32 ഡെവലപ്മെന്റ് ബോർഡ്, DHT11 താപനിലയും ഈർപ്പനിലയും സെൻസർ (അല്ലെങ്കിൽ മറ്റ് സെൻസറുകൾ), ഡ്യൂപോണ്ട് ലൈനുകൾ മുതലായവ വാങ്ങുക. 2. **വികസന പരിസ്ഥിതി സജ്ജമാക്കുക:** ESP32 ഡെവലപ്മെന്റ് ബോർഡിൽ MicroPython ഫേംവെയർ ഇൻസ്റ്റാൾ ചെയ്യുക, MicroPython വികസന പരിസ്ഥിതി ക്രമീകരിക്കുക (ഉദാഹരണത്തിന് Thonny IDE). 3. **കോഡ് എഴുതുക:** സെൻസർ ഡാറ്റ വായിക്കാനും പ്രോസസ്സ് ചെയ്യാനും MicroPython കോഡ് എഴുതുക. 4. **ഡീബഗ്ഗിംഗും ടെസ്റ്റിംഗും:** കോഡ് ESP32 ഡെവലപ്മെന്റ് ബോർഡിലേക്ക് അപ്ലോഡ് ചെയ്യുക, ഡീബഗ്ഗിംഗും ടെസ്റ്റിംഗും നടത്തുക. 5. **വിന്യസിക്കുകയും പ്രയോഗിക്കുകയും ചെയ്യുക:** ഉപകരണം യഥാർത്ഥ ആപ്ലിക്കേഷൻ സാഹചര്യങ്ങളിൽ വിന്യസിക്കുക. ## 2. കുറഞ്ഞ കോഡ് പ്ലാറ്റ്ഫോം: കാര്യക്ഷമമായ എന്റർപ്രൈസ്-ഗ്രേഡ് പരിഹാരം കുറഞ്ഞ കോഡ് പ്ലാറ്റ്ഫോം എന്നത് ഒരു സോഫ്റ്റ്വെയർ ഡെവലപ്മെന്റ് പ്ലാറ്റ്ഫോമാണ്, ഇത് ഡെവലപ്പർമാരെ ധാരാളം കോഡുകൾ എഴുതാതെ തന്നെ ഗ്രാഫിക്കൽ ഇന്റർഫേസുകളും മുൻകൂട്ടി നിർമ്മിച്ച ഘടകങ്ങളും ഉപയോഗിച്ച് ആപ്ലിക്കേഷനുകൾ വേഗത്തിൽ നിർമ്മിക്കാൻ അനുവദിക്കുന്നു. പല കുറഞ്ഞ കോഡ് പ്ലാറ്റ്ഫോമുകളും IoT വികസന പ്രവർത്തനങ്ങൾ നൽകുന്നു, ഇത് IoT പ്രോജക്റ്റുകളുടെ വികസന പ്രക്രിയയെ ലളിതമാക്കുന്നു. **പ്രയോജനങ്ങൾ:** * **ഉയർന്ന വികസന കാര്യക്ഷമത:** ഗ്രാഫിക്കൽ ഇന്റർഫേസുകളും മുൻകൂട്ടി നിർമ്മിച്ച ഘടകങ്ങളും ഉപയോഗിച്ച്, ആപ്ലിക്കേഷനുകൾ വേഗത്തിൽ നിർമ്മിക്കാൻ കഴിയും, ഇത് വികസന സമയം ഗണ്യമായി കുറയ്ക്കുന്നു. * **കുറഞ്ഞ സാങ്കേതിക പരിധി:** IoT ആപ്ലിക്കേഷനുകൾ വികസിപ്പിക്കാൻ പ്രൊഫഷണൽ പ്രോഗ്രാമിംഗ് പരിജ്ഞാനം ആവശ്യമില്ല. * **ശക്തമായ സ്കേലബിളിറ്റി:** കുറഞ്ഞ കോഡ് പ്ലാറ്റ്ഫോമുകൾ സാധാരണയായി ശക്തമായ വിപുലീകരണ ശേഷി നൽകുന്നു, ഇത് വലിയ തോതിലുള്ള ഉപകരണ കണക്ഷനെയും ഡാറ്റാ പ്രോസസ്സിംഗിനെയും പിന്തുണയ്ക്കാൻ കഴിയും. * **ഉയർന്ന സുരക്ഷ:** കുറഞ്ഞ കോഡ് പ്ലാറ്റ്ഫോമുകൾ സാധാരണയായി ആധികാരികത, ഡാറ്റാ എൻക്രിപ്ഷൻ, ആക്സസ്സ് നിയന്ത്രണം തുടങ്ങിയ സുരക്ഷാ സംവിധാനങ്ങൾ നൽകുന്നു. * **പരിപാലിക്കാൻ എളുപ്പം:** കുറഞ്ഞ കോഡ് പ്ലാറ്റ്ഫോമുകൾ സാധാരണയായി സംയോജിത മാനേജ്മെൻ്റ് ടൂളുകൾ നൽകുന്നു, ഇത് ഉപകരണ മാനേജ്മെൻ്റ്, ഡാറ്റാ മോണിറ്ററിംഗ്, ആപ്ലിക്കേഷൻ അപ്ഗ്രേഡുകൾ എന്നിവ എളുപ്പമാക്കുന്നു. **പോരായ്മകൾ:** * **പരിമിതമായ വഴക്കം:** കുറഞ്ഞ കോഡ് പ്ലാറ്റ്ഫോമുകൾ നൽകുന്ന ഘടകങ്ങളും പ്രവർത്തനങ്ങളും പരിമിതമാണ്, എല്ലാ ഇഷ്ടമുള്ള ആവശ്യകതകളും നിറവേറ്റാൻ കഴിയില്ല. * **ഉയർന്ന ചിലവ്:** കുറഞ്ഞ കോഡ് പ്ലാറ്റ്ഫോമുകൾക്ക് സാധാരണയായി പണം നൽകി സബ്സ്ക്രൈബ് ചെയ്യേണ്ടി വരും, ഇത് താരതമ്യേന ഉയർന്ന ചിലവാണ്. * **പ്ലാറ്റ്ഫോമിനെ വളരെയധികം ആശ്രയിക്കുന്നു:** നിങ്ങൾ ഒരു കുറഞ്ഞ കോഡ് പ്ലാറ്റ്ഫോം തിരഞ്ഞെടുത്താൽ, മറ്റ് പ്ലാറ്റ്ഫോമുകളിലേക്ക് മാറുന്നത് ബുദ്ധിമുട്ടാണ്. * **വെണ്ടർ ലോക്ക്-ഇൻ ഉണ്ടാകാൻ സാധ്യതയുണ്ട്:** വിപുലമായ ഫീച്ചറുകൾക്കോ ഇഷ്ടമുള്ളവയ്ക്കോ സാധാരണയായി വെണ്ടറുടെ പ്രൊഫഷണൽ സേവനം ആവശ്യമാണ്, ഇത് വെണ്ടർ ലോക്ക്-ഇന്നിലേക്ക് നയിച്ചേക്കാം. **ബാധകമായ സാഹചര്യങ്ങൾ:** * **എന്റർപ്രൈസ്-ഗ്രേഡ് IoT പ്രോജക്റ്റുകൾ:** വ്യാവസായിക ഓട്ടോമേഷൻ, സ്മാർട്ട് സിറ്റികൾ തുടങ്ങിയ വേഗത്തിലുള്ള വികസനം, ഉയർന്ന സ്കേലബിളിറ്റി, ഉയർന്ന സുരക്ഷ എന്നിവ ആവശ്യമുള്ള IoT പ്രോജക്റ്റുകൾക്ക് അനുയോജ്യം. * **MVP (Minimum Viable Product) വേഗത്തിൽ പരിശോധിക്കേണ്ട പ്രോജക്റ്റുകൾ:** ഒരു ബിസിനസ് മോഡൽ സാധൂകരിക്കുന്നതിന് പ്രോട്ടോടൈപ്പ് വേഗത്തിൽ നിർമ്മിക്കുക. * **പരിമിതമായ വിഭവങ്ങളുള്ള സംരംഭങ്ങൾ:** വികസന ടീമിൻ്റെ വലുപ്പവും സാങ്കേതിക ആവശ്യകതകളും കുറയ്ക്കുക. **ഉദാഹരണങ്ങൾ:** * **Zoho കോർപ്പറേഷൻ്റെ IoT പ്ലാറ്റ്ഫോം:** പ്രകടനം, ലഭ്യത, പ്രവർത്തനം എന്നിവ നിരീക്ഷിക്കുന്നതിനുള്ള ഏകീകൃത സംവിധാനം നൽകുന്നു, ഇത് ഉൽപ്പാദനത്തിന് അനുയോജ്യമാണ്. * **Samsung SmartThings Pro:** AI അടിസ്ഥാനമാക്കിയുള്ള IoT പരിഹാരം, ഇത് റെസിഡൻഷ്യൽ സ്പേസ് പ്രവർത്തനങ്ങൾ ഓട്ടോമേറ്റ് ചെയ്യാനും താമസിക്കുന്ന അനുഭവം മെച്ചപ്പെടുത്താനും ഉപയോഗിക്കുന്നു. **കുറഞ്ഞ കോഡ് പ്ലാറ്റ്ഫോം ഉപയോഗിച്ച് IoT ആപ്ലിക്കേഷനുകൾ വികസിപ്പിക്കുന്നതിനുള്ള ഘട്ടങ്ങൾ:** 1. **അനുയോജ്യമായ കുറഞ്ഞ കോഡ് പ്ലാറ്റ്ഫോം തിരഞ്ഞെടുക്കുക:** പ്രോജക്റ്റ് ആവശ്യകതകൾ അനുസരിച്ച് ThingWorx, Mendix, OutSystems മുതലായ അനുയോജ്യമായ കുറഞ്ഞ കോഡ് പ്ലാറ്റ്ഫോം തിരഞ്ഞെടുക്കുക. 2. **ഉപകരണ കണക്ഷൻ ക്രമീകരിക്കുക:** IoT ഉപകരണത്തെ കുറഞ്ഞ കോഡ് പ്ലാറ്റ്ഫോമിലേക്ക് കണക്ട് ചെയ്യുക, ഡാറ്റാ ശേഖരണവും കൈമാറ്റ നിയമങ്ങളും ക്രമീകരിക്കുക. 3. **ആപ്ലിക്കേഷൻ നിർമ്മിക്കുക:** കുറഞ്ഞ കോഡ് പ്ലാറ്റ്ഫോമിൻ്റെ ഗ്രാഫിക്കൽ ഇന്റർഫേസ് ഉപയോഗിച്ച്, ആപ്ലിക്കേഷൻ്റെ ഉപയോക്തൃ ഇന്റർഫേസ്, ബിസിനസ്സ് ലോജിക്, ഡാറ്റാ മോഡൽ എന്നിവ നിർമ്മിക്കുക. 4. **വിന്യസിക്കുകയും പരീക്ഷിക്കുകയും ചെയ്യുക:** ആപ്ലിക്കേഷൻ ക്ലൗഡിലോ എഡ്ജ് ഉപകരണങ്ങളിലോ വിന്യസിക്കുക, പരീക്ഷിക്കുകയും സാധൂകരിക്കുകയും ചെയ്യുക. 5. **നിരീക്ഷിക്കുകയും പരിപാലിക്കുകയും ചെയ്യുക:** കുറഞ്ഞ കോഡ് പ്ലാറ്റ്ഫോം നൽകുന്ന മാനേജ്മെൻ്റ് ടൂളുകൾ ഉപയോഗിച്ച്, ഉപകരണത്തിൻ്റെ നില, ഡാറ്റാ ട്രാഫിക്, ആപ്ലിക്കേഷൻ പ്രകടനം എന്നിവ നിരീക്ഷിക്കുക, പരിപാലിക്കുകയും അപ്ഗ്രേഡ് ചെയ്യുകയും ചെയ്യുക. **പ്രധാന പരിഗണനകൾ:*** **പ്ലാറ്റ്ഫോമിന്റെ പ്രവർത്തനക്ഷമതയും സംയോജനവും:** ആവശ്യമായ ഉപകരണ പ്രോട്ടോക്കോളുകൾ, ഡാറ്റാ വിശകലനം, ബാഹ്യ സിസ്റ്റം സംയോജനം എന്നിവ പ്ലാറ്റ്ഫോം പിന്തുണയ്ക്കുന്നുണ്ടോ? * **പ്ലാറ്റ്ഫോമിന്റെ സുരക്ഷ:** ഉപകരണങ്ങളുടെയും ഡാറ്റയുടെയും സുരക്ഷ ഉറപ്പാക്കാൻ പ്ലാറ്റ്ഫോം ശക്തമായ സുരക്ഷാ സംവിധാനങ്ങൾ നൽകുന്നുണ്ടോ? * **പ്ലാറ്റ്ഫോമിന്റെ വിപുലീകരണ ശേഷി:** വലിയ തോതിലുള്ള ഉപകരണ കണക്ഷനുകളെയും ഡാറ്റാ പ്രോസസ്സിംഗിനെയും പിന്തുണയ്ക്കാൻ പ്ലാറ്റ്ഫോമിന് കഴിയുമോ? * **പ്ലാറ്റ്ഫോമിന്റെ ചിലവ്:** പ്ലാറ്റ്ഫോമിന്റെ സബ്സ്ക്രിപ്ഷൻ ഫീസ്, ഉപകരണ കണക്ഷൻ ഫീസ്, ഡാറ്റാ സംഭരണ ചിലവ് എന്നിവ എത്രയാണ്? * **പ്ലാറ്റ്ഫോമിന്റെ ഉപയോഗ എളുപ്പം:** പ്ലാറ്റ്ഫോമിന്റെ ഗ്രാഫിക്കൽ ഇന്റർഫേസ് ഉപയോഗിക്കാൻ എളുപ്പമാണോ, ഡോക്യുമെന്റേഷൻ പൂർണ്ണമാണോ? * **വിതരണക്കാരന്റെ പിന്തുണ:** വിതരണക്കാരൻ സാങ്കേതിക പിന്തുണ, പരിശീലനം, കൺസൾട്ടിംഗ് സേവനങ്ങൾ എന്നിവ നൽകുന്നുണ്ടോ? ## 3. താരതമ്യ വിശകലനം: ഏതാണ് നല്ലത്? | ഫീച്ചർ | ESP32 + MicroPython | ലോ-കോഡ് പ്ലാറ്റ്ഫോം | | ---------- | ----------------------------- | ----------------------------- | | ഫ്ലെക്സിബിലിറ്റി | ഉയർന്നത് | കുറഞ്ഞത് | | വികസന കാര്യക്ഷമത | കുറഞ്ഞത് | ഉയർന്നത് | | ചിലവ് | കുറഞ്ഞത് | ഉയർന്നത് | | സാങ്കേതിക പരിധി | ഉയർന്നത് | കുറഞ്ഞത് | | വിപുലീകരണ ശേഷി | കുറഞ്ഞത് | ഉയർന്നത് | | സുരക്ഷ | സ്വയം നടപ്പിലാക്കണം | സാധാരണയായി പ്ലാറ്റ്ഫോം നൽകുന്നു | | ബാധകമായ സാഹചര്യങ്ങൾ | വ്യക്തിഗത പ്രോജക്റ്റുകൾ, പ്രോട്ടോടൈപ്പ് സ്ഥിരീകരണം, വിദ്യാഭ്യാസ ഗവേഷണം | എന്റർപ്രൈസ്-ഗ്രേഡ് പ്രോജക്റ്റുകൾ, ഫാസ്റ്റ് MVP സ്ഥിരീകരണം | **തിരഞ്ഞെടുക്കാനുള്ള നിർദ്ദേശങ്ങൾ:** * **നിങ്ങളൊരു വ്യക്തിഗത ഡെവലപ്പറോ DIY താൽപ്പര്യക്കാരനോ ആണെങ്കിൽ,** കൂടാതെ ഹാർഡ്വെയർ, സോഫ്റ്റ്വെയർ ഡെവലപ്മെന്റിൽ നിങ്ങൾക്ക് കുറഞ്ഞത് പരിചയമുണ്ടെങ്കിൽ, ESP32 + MicroPython ഒരു നല്ല തിരഞ്ഞെടുപ്പാണ്. നിങ്ങളുടെ സ്വന്തം ശ്രമത്തിലൂടെ, നിങ്ങൾക്ക് ഇഷ്ടമുള്ള IoT ആപ്ലിക്കേഷനുകൾ നിർമ്മിക്കാനും IoT സാങ്കേതികവിദ്യയുടെ അടിസ്ഥാന തത്വങ്ങൾ ആഴത്തിൽ മനസ്സിലാക്കാനും കഴിയും. * **നിങ്ങളൊരു എന്റർപ്രൈസ് ഡെവലപ്പർ ആണെങ്കിൽ,** വേഗത്തിലുള്ള വികസനം, ഉയർന്ന വിപുലീകരണ ശേഷി, ഉയർന്ന സുരക്ഷ എന്നിവ ആവശ്യമുള്ള IoT ആപ്ലിക്കേഷനുകൾക്ക്, ലോ-കോഡ് പ്ലാറ്റ്ഫോമാണ് കൂടുതൽ ഉചിതമായ തിരഞ്ഞെടുപ്പ്. ലോ-കോഡ് പ്ലാറ്റ്ഫോം നൽകുന്ന പ്രീ-ബിൽറ്റ് ഘടകങ്ങളും വിഷ്വൽ ഇന്റർഫേസും ഉപയോഗിച്ച്, നിങ്ങൾക്ക് വേഗത്തിൽ ആപ്ലിക്കേഷനുകൾ നിർമ്മിക്കാനും വികസന ചിലവ് കുറയ്ക്കാനും കഴിയും. ## 4. സംഗ്രഹംESP32 + MicroPython, ലോ-കോഡ് പ്ലാറ്റ്ഫോമുകൾ എന്നിവ IoT വികസനത്തിനുള്ള രണ്ട് വ്യത്യസ്ത സമീപനങ്ങളാണ്, ഓരോന്നിനും അതിൻ്റേതായ ഗുണങ്ങളും ദോഷങ്ങളുമുണ്ട്. ഒരു പരിഹാരം തിരഞ്ഞെടുക്കുമ്പോൾ, പ്രോജക്റ്റ് ആവശ്യകതകൾ, സാങ്കേതിക വൈദഗ്ദ്ധ്യം, ബഡ്ജറ്റ് തുടങ്ങിയ ഘടകങ്ങളെ അടിസ്ഥാനമാക്കി സമഗ്രമായ ഒരു വിലയിരുത്തൽ നടത്തേണ്ടത് ആവശ്യമാണ്. കേവലമായ "മികച്ച" പരിഹാരമൊന്നുമില്ല, നിങ്ങൾക്ക് ഏറ്റവും അനുയോജ്യമായത് മാത്രമേയുള്ളൂ. ഏത് പരിഹാരം തിരഞ്ഞെടുത്താലും, IoT സാങ്കേതികവിദ്യയിൽ പ്രാവീണ്യം നേടുന്നതിനും മികച്ച IoT ആപ്ലിക്കേഷനുകൾ നിർമ്മിക്കുന്നതിനും നിങ്ങൾ പഠിക്കുകയും പരിശീലിക്കുകയും ചെയ്തുകൊണ്ടേയിരിക്കണം.Published in Technology





