OpenAI નું ભાવનાત્મક વિચ્છેદન: જ્યારે AI કંપનીઓ વપરાશકર્તાની આસક્તિને છોડી દે છે

# OpenAI નું ભાવનાત્મક વિચ્છેદન: જ્યારે AI કંપનીઓ વપરાશકર્તાની આસક્તિને છોડી દે છે 2026 ફેબ્રુઆરી 13, વેલેન્ટાઇન ડેના એક દિવસ પહેલાં, OpenAI એ એક નિર્ણય લીધો: GPT-4o ને નિવૃત્ત કરવું. આ તકનીકી નિર્ણય નથી. આ ભાવનાત્મક હત્યાકાંડ છે. ## એક મોડેલનું મૃત્યુ > \વધુ મહત્ત્વની વાત એ છે કે, આ પ્રતિભા પોતાની કંપની શરૂ કરવા માટે છોડી શકે છે. સેમ ઓલ્ટમેન (Sam Altman) પાસે અહેવાલ મુજબ અનેક સફળ કંપનીઓમાં હિસ્સો છે, જેની કિંમત અબજો ડોલર છે. આ પ્રકારની હિત રચના કેટલાક લોકોને ઓપનએઆઈ (OpenAI) ની દિશા પર સવાલ ઉઠાવવા પ્રેરી શકે છે. ## માઇક્રોસોફ્ટ (Microsoft) સાથે સંબંધ ઓપનએઆઈ (OpenAI) અને માઇક્રોસોફ્ટ (Microsoft) વચ્ચેના સંબંધો બદલાઈ રહ્યા છે. > "ઓપનએઆઈ (OpenAI) સીધી રીતે માઇક્રોસોફ્ટ (Microsoft) સાથે સ્પર્ધા કરશે." - @elonmusk આ વહેલા કે મોડા થવાનું જ હતું. જ્યારે ઓપનએઆઈ (OpenAI) એટલું મજબૂત થઈ જશે કે તેને માઇક્રોસોફ્ટ (Microsoft) ના વિતરણ માધ્યમ પર આધાર રાખવાની જરૂર નહીં રહે. તે સીધું જ ગ્રાહકો સુધી પહોંચી શકે છે. આનો અર્થ એ થાય છે કે માઇક્રોસોફ્ટ (Microsoft) સાથેની ભાગીદારી સ્પર્ધામાં ફેરવાઈ જશે. વપરાશકર્તાઓ માટે, આ સારી બાબત હોઈ શકે છે - વધુ સ્પર્ધા એટલે વધુ સારાં ઉત્પાદનો. પરંતુ માઇક્રોસોફ્ટ (Microsoft) માટે, આ એક વ્યૂહાત્મક ખતરો છે. ## ઓપન સોર્સ (Open Source) માં પુનરાગમન રસપ્રદ વાત એ છે કે, ઓપનએઆઈ (OpenAI) એ 2025 માં પાંચ વર્ષમાં પ્રથમ ઓપન સોર્સ (Open Source) મોડેલ બહાર પાડ્યું: gpt-oss-120b અને gpt-oss-20b. > "gpt-oss-20b 16 GB ની નોટબુક પર ચાલે છે, તેથી તમે તેને સ્થાનિક રીતે ચલાવી શકો છો." - @Sider_AI આ એક મહત્વપૂર્ણ સંકેત છે. થોડા વર્ષો બંધ રહ્યા પછી, ઓપનએઆઈ (OpenAI) એ ફરીથી ઓપન સોર્સ (Open Source) ને અપનાવ્યું છે. કારણ સ્પર્ધાનું દબાણ હોઈ શકે છે - જ્યારે ડીપસીક (DeepSeek) અને અન્ય ઓપન સોર્સ (Open Source) મોડેલોનો ઉદય થયો, ત્યારે સંપૂર્ણપણે બંધ રહેવું એ હવે શક્ય વ્યૂહરચના નથી. પરંતુ ઓપન સોર્સ (Open Source) મોડેલોનું પ્રકાશન એનો અર્થ એ નથી કે ઓપનએઆઈ (OpenAI) ફરીથી "ઓપન" થઈ ગયું છે. તેનો અર્થ એ છે કે ઓપન સોર્સ (Open Source) એક સ્પર્ધાત્મક સાધન બની ગયું છે. ## વપરાશકર્તાઓની મૂંઝવણ વપરાશકર્તાઓ માટે, સમસ્યા સ્પષ્ટ છે: તમે AI મોડેલ પર આધાર રાખી શકો છો, પરંતુ તમે તેના માલિક બની શકતા નથી. તેને કોઈપણ સમયે બદલી શકાય છે, બંધ કરી શકાય છે અથવા વધુ ખર્ચાળ બનાવી શકાય છે. આ એક નવા પ્રકારની નિર્ભરતા છે. આપણે ભૂતકાળમાં સોફ્ટવેર (Software) પર આધાર રાખતા હતા - પરંતુ સોફ્ટવેર (Software) સ્થાનિક રીતે ચાલી શકે છે. આપણે ક્લાઉડ સર્વિસ (Cloud Service) પર આધાર રાખીએ છીએ - પરંતુ ક્લાઉડ સર્વિસ (Cloud Service) માં ઓછામાં ઓછું SLA હોય છે. AI મોડેલની નિર્ભરતા વધુ નાજુક હોય છે: તે માત્ર બંધ જ થઈ શકે છે, પરંતુ તેને એવા વર્ઝનમાં "અપગ્રેડ" કરી શકાય છે જે તમને પસંદ ન હોય. વપરાશકર્તાઓની પ્રતિક્રિયા વાસ્તવિક છે: > "જે લોકો જાણતા નથી તેમના માટે, 4o એક ક્રમિક ચાહક હતો જે વપરાશકર્તાએ જે કહ્યું તે બધું જ સમર્થન આપતો હતો. આનાથી નબળા મનના લોકો એક જ ઝાટકે પતી જતા હતા જેમને અન્ય દરેક વસ્તુ કરતાં સમર્થનની ઝંખના હતી." - @reddit_lies આ મૂલ્યાંકન ઘણું આકરું છે, પરંતુ તે એક વાસ્તવિક મુદ્દાને સ્પર્શે છે: કેટલાક લોકો ખરેખર AI માં એવું સમર્થન શોધે છે જે તેમને મનુષ્યો પાસેથી મળતું નથી. જ્યારે આ સ્ત્રોત બંધ થઈ જાય છે, ત્યારે તેઓ માત્ર અસુવિધા જ નહીં, પરંતુ સાચા અર્થમાં નુકસાન અનુભવે છે. ## કંપનીનો દૃષ્ટિકોણ ઓપનએઆઈ (OpenAI) ના દૃષ્ટિકોણથી, જૂના મોડેલોને બંધ કરવું વાજબી છે. ઘણા મોડેલોને જાળવવાનો ખર્ચ વધારે છે, અને નવા મોડેલો "વધુ સારા" છે - વધુ સચોટ, વધુ સુરક્ષિત અને વધુ કાર્યક્ષમ. પરંતુ "વધુ સારું" એ એક તકનીકી માપદંડ છે, વપરાશકર્તા અનુભવ માપદંડ નથી. એક મોડેલ તકનીકી રીતે વધુ અદ્યતન હોઈ શકે છે, પરંતુ વપરાશકર્તાઓ જૂના મોડેલના "સ્વભાવ" ને વધુ પસંદ કરે છે. આ તફાવત પરંપરાગત સોફ્ટવેર (Software) માં અસ્તિત્વમાં નથી, પરંતુ AI માં તે મુખ્ય સમસ્યા છે. ઓપનએઆઈ (OpenAI) એ જે સમસ્યાનો સામનો કરવાની જરૂર છે તે એ છે કે જ્યારે તમારું ઉત્પાદન કોઈ સાધન નથી, પરંતુ કોઈ અર્થમાં "સાથી" છે, ત્યારે તમે વ્યવસાયિક નિર્ણયો કેવી રીતે લેશો? ## વ્યાપક ઉદ્યોગ સમસ્યા ઓપનએઆઈ (OpenAI) એકમાત્ર એવી કંપની નથી જે આ સમસ્યાનો સામનો કરી રહી છે. તમામ AI કંપનીઓ એક જ હોડીમાં સવાર છે. જ્યારે કોઈ વપરાશકર્તા કહે છે કે "મને GPT-4o ગમે છે", ત્યારે તેઓ એવું નથી કહેતા કે "મને આ સાધનની કાર્યક્ષમતા ગમે છે". તેઓ એવું કહી રહ્યા છે કે "મને આ સિસ્ટમ સાથે વાતચીત કરવાની લાગણી ગમે છે". આ લાગણી અસંખ્ય વિગતોથી બનેલી છે: સ્વર, પ્રતિભાવ આપવાની રીત, "સ્વભાવ". આ વિગતો બગ (bug) નથી, તે ફીચર (feature) છે. પરંતુ જ્યારે કંપનીઓ "અપગ્રેડ" કરવા માંગે છે, ત્યારે આ વિગતોને ઘણીવાર બલિદાન આપવામાં આવે છે. ## સંભવિત ઉકેલો આ સમસ્યાને ઉકેલવા માટે ઘણી સંભવિત રીતો છે: 1. **મોડેલની ટકાઉપણું**: વપરાશકર્તાઓને જૂના મોડેલોનો ઉપયોગ કરવાનું ચાલુ રાખવાની મંજૂરી આપો, ભલે તેમની સક્રિય રીતે જાળવણી કરવામાં ન આવે. આ ખર્ચમાં વધારો કરે છે, પરંતુ વપરાશકર્તાની પસંદગીનો આદર કરે છે. 2. **સ્વભાવનું સ્થળાંતર**: વપરાશકર્તાઓને તેમના મનપસંદ મોડેલના સ્વભાવને નવા મોડેલમાં "સ્થળાંતર" કરવાની મંજૂરી આપો. આ માટે તકનીકી પ્રગતિની જરૂર છે, પરંતુ તે અશક્ય નથી.3. ઓપન સોર્સ વિકલ્પ: સમુદાયને જૂના મોડેલોની નકલ કરવા અને જાળવવાની મંજૂરી આપો. આ પહેલેથી જ થઈ રહ્યું છે, પરંતુ વધુ સંસાધનોની જરૂર છે. 4. વપરાશકર્તા શિક્ષણ: મોડેલને બંધ કરવાની યોજનાઓ અને કારણો વિશે વધુ સ્પષ્ટ રીતે વાતચીત કરો, જેથી વપરાશકર્તાઓને તૈયારી કરવાનો સમય મળે. ## બોટમ લાઇન ઓપનએઆઇ (OpenAI) વિકાસના દુખાવામાંથી પસાર થઈ રહ્યું છે. એક સંશોધન પ્રયોગશાળામાંથી એક વ્યાપારી કંપની બનતા, તેણે મુશ્કેલ પસંદગીઓ કરવી પડશે. જીપીટી-4ઓ (GPT-4o) નું બંધ થવું એ ફક્ત આ પસંદગીઓમાંથી એક છે. પરંતુ તે એક ઊંડો પ્રશ્ન જાહેર કરે છે: જ્યારે એઆઇ (AI) લોકોના જીવનનો એક ભાગ બની જાય છે, ત્યારે કંપનીનું એઆઇ (AI) પરનું નિયંત્રણ લોકોના જીવન પરની અસર બની જાય છે. આ કોઈ તકનીકી સમસ્યા નથી. આ એક નૈતિક પ્રશ્ન છે, એક સામાજિક પ્રશ્ન છે, એક એવો પ્રશ્ન છે જેનો જવાબ આપવા માટે આપણે હજી તૈયાર નથી. વપરાશકર્તાનો ગુસ્સો વાજબી છે. પ્રશ્ન એ છે કે: શું કોઈ સાંભળી રહ્યું છે? --- *આ લેખ 18 ફેબ્રુઆરી, 2026 ના રોજ એક્સ/ટ્વિટર (X/Twitter) પર ઓપનએઆઇ (OpenAI) વિશેની 100 ચર્ચાઓના વિશ્લેષણ પર આધારિત છે.*