उबरचे युरोपियन विस्तार: 1 अब्ज डॉलर्सच्या गुंतवणुकीमागील प्लॅटफॉर्म लॉजिक

उबर (Uber) सात नवीन युरोपीय बाजारपेठेत प्रवेश करत आहे. हा 1 अब्ज डॉलर्सचा निर्णय आहे.

डेटा (Data) एक दृष्टीक्षेप

Reuters आणि Financial Times च्या अहवालानुसार:

• लक्ष्य बाजारपेठ: झेक प्रजासत्ताक, ग्रीस, रोमानिया यांसारख्या 7 युरोपीय देश
• अपेक्षित उत्पन्न: 3 वर्षात 1 अब्ज डॉलर्स GMV (Gross Merchandise Value) ची वाढ
• वेळापत्रक: 2026 मध्ये सुरुवात

हा यादृच्छिक विस्तार नाही. वेळ लक्ष देण्यासारखी आहे - Getir ने युरोपियन बाजारपेठ सोडल्यानंतर लगेचच हे घडत आहे.

प्लॅटफॉर्म धोरणाचे लॉजिक (Platform Strategy Logic)

उबरची (Uber) मुख्य मालमत्ता कधीच गाड्यांचा ताफा नव्हता, तर द्विपक्षीय नेटवर्क प्रभाव (bilateral network effect) आहे.

डिलिव्हरी (Delivery) व्यवसाय टॅक्सी (Taxi) व्यवसायापेक्षा लवकर वाढतो, याचे कारण सोपे आहे: ड्रायव्हरला विशिष्ट परवाना असणे आवश्यक नसते. उबर (Uber) पुरेसे रेस्टॉरंट्स (Restaurants) सोबत करार करू शकले, तर डिलिव्हरी रायडर (Delivery Rider) कोणत्याही शहरात काम सुरू करू शकतो.

हे स्पष्ट करते की उबरने (Uber) युरोपमध्ये टॅक्सीऐवजी डिलिव्हरीला (Delivery) विस्ताराचा प्रवेश बिंदू म्हणून का निवडले. युरोपमधील टॅक्सी (Taxi) नियमन अमेरिकेपेक्षा खूपच कठोर आहेत, तर डिलिव्हरी (Delivery) नियमन तुलनेने लवचिक आहे.

Enterprise Wired च्या अहवालानुसार, Getir च्या माघारीनंतर उबरने (Uber) बाजारातील पोकळी भरून काढण्यासाठी हे धोरणात्मक पाऊल उचलले आहे.

स्पर्धात्मक परिस्थिती

युरोपियन डिलिव्हरी (Delivery) बाजारपेठ पूर्णपणे रिकामी नाही:

• Deliveroo: यूके (UK) मार्केटमध्ये (Market) वर्चस्व
• Just Eat Takeaway: संपूर्ण युरोपमध्ये उपस्थिती
• DoorDash: काही बाजारपेठेत आधीच प्रवेश केला आहे

पण उबरकडे (Uber) एक अनोखा फायदा आहे: क्रॉस-कॅटेगरी सिनर्जी (cross-category synergy). जो ग्राहक आधीपासून उबर (Uber) टॅक्सी (Taxi) वापरतो, त्याच्यासाठी Uber Eats ॲप (App) डाउनलोड करण्याची अडचण जवळपास शून्य आहे. ग्राहक मिळवण्याचा खर्च जवळपास शून्यावर येतो.

"Uber dünyanın her yerinde benim için medeniyettir" — @umuterdal111

या तुर्की भाषेतील ट्वीटचा अर्थ आहे: "जगात कुठेही, उबर (Uber) माझ्यासाठी सभ्यतेचे प्रतीक आहे." प्लॅटफॉर्मचे (Platform) मूल्य अंदा predictability क्षमतेमध्ये आहे - वापरकर्त्यांना (Users) माहित आहे की त्यांना कसा अनुभव मिळेल.

चिंता

विस्तार विनामूल्य नाही.

X वर एक लक्षणीय आवाज:

"A 76-year-old man works for Uber after running out of savings, in the US: 'I don't know how much longer I can drive'" — @libertatea

ही काहीRandom घटना नाही. गिग इकॉनॉमीमधील (Gig economy) कामगारांचे प्रश्न नेहमीच उबरची (Uber) कमजोर बाजू राहिली आहे. युरोपमधील कामगार संरक्षण कायदे अमेरिकेपेक्षा अधिक कठोर आहेत, उबरला (Uber) नवीन नियामक आव्हानांचा सामना करावा लागू शकतो.

आणखी एक डेटा पॉइंट (Data point):

"This guy made $15 after several deliveries in two hours for Uber Eats. Is it worth it for your time and gas money?" — @SaltyBitch_52

जेव्हा ड्रायव्हरचा तासाचा पगार किमान वेतनापेक्षा कमी असतो, तेव्हा नियामक (Regulator) हस्तक्षेप करतात. EU ने या मुद्यावर प्लॅटफॉर्म कंपन्यांवर दबाव आणला आहे.

निष्कर्ष

उबरचा (Uber) युरोपियन विस्तार हा प्लॅटफॉर्म विस्ताराचा (Platform extension) एक उत्कृष्ट नमुना आहे:

1. विद्यमान ब्रँड (Brand) आणि वापरकर्ता (User) बेसचा (Base) वापर करणे.
2. कमी नियामक अडथळे असलेल्या श्रेणीची (डिलिव्हरी) निवड करणे.
3. प्रतिस्पर्धी माघार घेत असताना बाजारातील पोकळी भरणे.

1 अब्ज डॉलर्सची अपेक्षा तर्कसंगत आहे, जर उबर (Uber) युरोपमधील कामगार नियमांच्या वातावरणात सुरक्षित राहू शकली.

खरा प्रश्न हा नाही की उबर (Uber) हे 1 अब्ज डॉलर्स मिळवू शकेल की नाही, तर खरा प्रश्न हा आहे की: जेव्हा गिग इकॉनॉमीवर (Gig economy) नियामक हातोडा पडेल, तेव्हा कोणाचे व्यवसाय मॉडेल (Business model) अधिक टिकाऊ असेल?